Phân biệt thực phẩm an toàn và thực phẩm sạch

Mình luôn tâm niệm là làm gì cũng phải nghĩ đến đồng bào, đến Tổ quốc, nhất là làm những ngành nghề liên quan đến sức khỏe con người. Đất mẹ Việt Nam đã chịu nhiều khổ đau vì chiến tranh, sự gian trá, độc ác, và lòng tham không đáy của những đứa con hư. Mình viết bài này không mong gì ngoài việc giúp thêm kiến thức cho đồng bào để các con dân của nước Việt Nam 2600 năm văn hiến sống với nhau nhân ái và chân thành hơn, để mẹ Việt Nam vơi bớt những khổ đau.
thực phẩm sạch an toàn
Hiện nay, báo chí hàng ngày đưa đủ thứ thông tin rùng rợn về thực phẩm và mỹ phẩm như ngộ độc, dị ứng, gây mầm bệnh nan y (tiểu đường, ung thư, tim mạch, gan, phổi…). Các thông tin này thực ra chỉ là phần nổi của tảng băng chìm mà thôi, nó được đưa ra nhằm phục vụ cho mục đích đi kèm của giới truyền thông. Qua các thông tin ghê rợn này, báo chí tranh thủ PR cho các “thương hiệu” rau sạch , rau an toàn, rau đảm bảo, rau etc…nhưng không hề giúp cho người đọc hiểu và phân biệt thế nào là thực phẩm an toàn? Thực phẩm sạch? Để phân loại thực phẩm, chúng ta cần phân biệt 3 loại hình canh tác sau đây:

1. Canh tác hóa học: Đây là loại hình canh tác nông nghiệp sử dụng phân bón hóa học, thuốc trừ sâu hóa học, kích thích tố tăng trưởng để tăng năng suất. Các chất hóa học này khi ngấm vào con/cây giống thì cần 1 thời gian để đào thải ra ngoài (nhanh hay chậm tùy vào liều lượng thuốc sử dụng). Nếu chưa đào thải kịp mà đã thu hoạch và bán ra thị trường thì chúng trở thành tác nhân gây ngộ độc, dị ứng thực phẩm, mầm bệnh nan y (ung thư, tim, phổi, gan…).

thực phẩm sạch và an toàn

Để hạn chế tình trạng sử dụng chất hóa học bừa bãi như trên, các tiêu chuẩn canh tác như GAP/ Global GAP/ Viet Gap ra đời với hướng dẫn sử dụng phân bón hóa học, thuốc trừ sâu theo tỷ lệ nhất định (những tiêu chuẩn này thực ra dựa trên lòng tin là chính, không ai kiểm soát cả, thiên về hình thức hơn là kiểm soát thực tế).

Nhà sản xuất chỉ cần đăng ký hội viên của GAP/ Global GAP/ Viet Gap, đóng phí hội viên, tham gia đào tạo và..định kỳ báo cáo liều lượng sử dụng các chất hóa học trong canh tác là có thể sử dụng nhãn hiệu GAP/ Global GAP/ Viet Gap trên sản phẩm của mình. Giá bán cao hơn các sản phẩm không nhãn mác khoảng 5-15% tùy sản phẩm. Những sản phẩm như vậy được gọi là THỰC PHẨM AN TOÀN, nhưng về mặt bản chất thì không ai đảm bảo được mức độ an toàn. Một số công ty Việt Nam lợi dụng các tiêu chuẩn GAP/ Global GAP/ Viet Gap để dán nhãn “Hữu cơ” cho sản phẩm thực chất là đang lừa bịp khách hàng.

phan biet thuc pham sach va an toan

2. Canh tác biến đổi gen (GMO): Đây là loại hình canh tác giống như canh tác hóa học, gọi tắt là GMO (Genetically Modified Organism) nhưng có 1 vài điểm khác biệt. Thứ nhất, con/cây giống được sử dụng là loại biến đổi gen do cấu trúc gen của động/thực vật đã được thay đổi bằng kỹ thuật biến đổi gen nhằm tăng năng suất hay làm nổi bật tính chất của sản phẩm (hương vị, mùi thơm, độ béo, độ mềm…).
Thứ hai, do đặc điểm thứ nhất, sản phẩm của vụ mùa trước không thể dùng làm hạt giống cho vụ sau. Nông dân phải mua lại hoàn toàn hạt giống từ nhà cung cấp.

Thứ ba, con/cây giống biến đổi gen tuy có 1 số tính năng nổi trội như trên nhưng sức đề kháng sâu bệnh lại yếu dần theo thời gian. Dần dần, nông dân phải tăng liều lượng thuốc trừ sâu sử dụng trong canh tác.
Ngoài ra còn rất nhiều nghiên cứu về các tác hại của thực phẩm biến đổi gen đối với sức khỏe con người nhưng đa số đều bị bưng bít vì mục đích kinh tế. Đây là bài viết về 10 sự thật về canh tác biến đổi gen, bạn nào biết tiếng Anh có thể tham khảo thêm: http://www.theorganicprepper.ca/the10-gmo-myths-that-monsanto-wants-you-to-believe-07202013

Ở châu Âu, thực phẩm có trên 1% thành phần biến đổi gen thì bắt buộc phải dán nhãn GMO để người mua biết. Còn ở Việt Nam, thực phẩm biến đổi gen đang tràn lan mà chưa có cơ quan nào kiểm soát và dán nhãn cả. VD: thịt bò Úc/Mỹ nhập nguyên con về Việt Nam với giá rất rẻ (vài USD/kg) nhưng bán với giá khá cao (15-20 USD/kg) tùy loại. Đây đều là các loại thịt biến đổi gen hoặc nuôi bằng thức ăn biến đổi gen, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây bệnh cho người tiêu dùng. Quan trọng là chúng không hề được chính quyền cảnh báo hoặc dán nhãn để phân biệt với thực phẩm thường (canh tác hóa học). Rau quả Trung Quốc cũng có rất nhiều loại là GMO mà không hề được cảnh báo.

3. Canh tác hữu cơ (organic):

Theo định nghĩa của Mỹ và châu Âu thì thực phẩm sạch phải là thực phẩm có thành phần hữu cơ (organic) từ 97% đến 100%. Đây cũng được xem là thực phẩm “thiên nhiên” nhất và an toàn nhất cho người sử dụng. Cha ông ta xưa kia cũng chỉ ăn và canh tác loại thực phẩm này.Để canh tác hữu cơ, đất, nước phải sạch (thế nào là sạch theo tiêu chuẩn hữu cơ thì tôi sẽ trình bày trong bài viết thứ hai); không khí nơi đặt nông trại cũng phải sạch;

Con/cây giống không được biến đổi gen (non-GMO);
Phân bón phải là loại hữu cơ hoàn toàn, thuốc trừ sâu cũng phải là chế phẩm sinh học hữu cơ, tuyệt đối không được sử dụng bất kỳ chất hóa học nào trong quá trình chuẩn bị, canh tác, và thu hoạch.

Theo định kỳ, đất canh tác, nước, nông sản sẽ bị lấy mẫu xét nghiệm phân tích độc tố rất nghiêm ngặt, vi phạm là rút chứng nhận liền (1 năm test random 2 lần).

Nông sản sau thu hoạch cũng phải lấy mẫu xét nghiệm random để xem thành phần độc tố và thành phần dinh dưỡng có đạt chuẩn hữu cơ hay không.Thế giới có 3 tiêu chuẩn organic khó nhất là USDA Organic của Mỹ, EU Organic Farming của châu Âu, và Organic JAS của Nhật. Ba tiêu chuẩn này tương đương như nhau và chỉ cần đạt 1 trong 3 tiêu chuẩn là có thể đổi lấy giấy chứng nhận của 2 tiêu chuẩn còn lại, tha hồ xuất khẩu sản phẩm đi khắp thế giới. Chứng nhận hữu cơ có giá trị 1 năm, hết hạn phải đăng ký gia hạn và xét nghiệm lại.

Hiện nay ở Việt Nam thì làm gạo organic mới chỉ có 1 công ty được chứng nhận USDA Organic (nông trại rộng 320 ha), còn làm rau organic thì chỉ có 2 công ty (công ty trên và 1 công ty khác có nông trại rộng 4 ha). Các công ty khác đều là lừa đảo (cũng có trường hợp được chứng nhận USDA Organic nhưng nông trại rộng có 500 m2, sản lượng chỉ khoảng 300 kg lúa/vụ nên lấy sản phẩm bên ngoài trà trộn đem bán ra thị trường và rêu rao là thực phẩm hữu cơ). Các công ty này đều bị tổ chức cấp chứng nhận cảnh cáo và rút giấy phép hoặc tự rút lui sau 1 năm được cấp.

4. Mỹ phẩm:Tương tự như thực phẩm, mỹ phẩm cũng chia làm nhiều loại dựa vào thành phần được canh tác ra sao:-Mỹ phẩm hóa học: thành phần chủ yếu là hóa chất-Mỹ phẩm chiết xuất từ thiên nhiên: thực ra là mỹ phẩm hóa học nhưng có sử dụng 1 hay vài chất chiết xuất từ động/thực vật

Cả hai loại mỹ phẩm trên đều tiềm ẩn nguy cơ khi sử dụng lâu dài như dị ứng, nám, khô da, ung thư da…Các mỹ phẩm này có thể rất rẻ nếu không có thương hiệu hoặc cũng có thể rất mắc nếu được gắn với 1 thương hiệu nào đó. Tuy nhiên, nó lại mang đến hiệu quả nhanh, làm hài lòng người dùng (mặc dù hiệu quả này sẽ nhanh chóng mất đi khi ngưng sử dụng mỹ phẩm).

Vì vậy, trên thế giới hiện nay đang có khuynh hướng sử dụng mỹ phẩm organic (được coi là thực sự thiên nhiên và tuyệt đối an toàn) là các loại mỹ phẩm có thành phần hữu cơ (organic) từ 90% đến 100%. Các chất phụ gia (nếu có) cũng phải khai báo rõ ràng và được chứng nhận an toàn cho người dùng. Hiệu quả của loại mỹ phẩm này tồn tại trên cơ thể rất lâu nhưng có 1 nhược điểm là thường đến chậm, đòi hỏi người dùng phải kiên trì.

Lời kết: Nhìn chung, thực phẩm organic mắc gấp 1.5 đến 2 lần thực phẩm canh tác hóa học, gấp 3-4 lần thực phẩm canh tác biến đổi gen (GMO). Vì năng suất canh tác organic rất thấp (vd: lúa organic chỉ tối đa khoảng 5-6 tấn/ha, còn lúa bt là 6-8 tấn/ha) và chi phí sx lại cao. Thực phẩm organic (đạt chuẩn) nhập khẩu cũng rất nhiều nhưng thường bị nhà buôn đội giá khá cao. Vấn đề không chỉ nằm ở điều kiện mà còn nằm ở nhận thức và kiến thức của người tiêu dùng. Nhà mình không phải đại gia nhưng vẫn cho con dùng toàn thực phẩm organic, kết hợp với hàng “tự trồng” (mọi người tham khảo hình vườn rau của mình).

Tung TranSài Gòn, tháng 04/2015